A është identik qeveritari e politikani?

A është qeveritari në funksion ai që po u shërben njerëzve? A është ai për të hartuar e miratuar ligje? Është ai për të luftuar për zbatimin e tyre, apo dhe për të kryer detyra të caktuara qeverisëse. Pse jo dhe mjaft punë të tjera që nuk lidhen fare me shërbimin dhe shërbesën ndaj qytetarëve.

Por, në rastin e fundit, shfaqen shqetësime abuzive, reflektuese të prirjes individuale për të përfituar për vete, për të afërmit e miqtë e afërt.
Por ç' bën më shumë apo më pak politikani?

Sipas përkufizimit klasik, puna e politikanit është për të bërë politikë, për të synuar një karrierë, një pozicion fuqie apo për të pasur autoritetin e duhur për të ushtruar forcë, për të drejtuar, bashkuar e qeverisur një bashkësi njerëzish. Në këtë mënyrë politikani si përfaqësues populli angazhohet në nxjerrje ligjesh, rregullash apo udhëzimesh.

Apo akoma, duke qenë i përfaqësuar në parlamentin qendror apo vendor, ai merr pjesë në vendimmarrjen përkatëse për të hartuar apo miratuar buxhetet, që mundësojnë operimin në bashkësi; për të marrë pjesë në përzgjedhje dhe emërime të ndryshme të karakterit politik e administrativ, për të realizuar e kontrolluar prokurime e tenderime të ndryshme kontraktorësh në kryerjen veprash e shërbimesh publike, etj.

Parë me këtë sy, qeveritarët e politikanët duken sikur janë emërime identike. Bile, nëpërmjet projektimit të qëllimeve dhe realizimit të tyre, politikanët e qeveritarët ndikojnë për mirë apo keq në jetën e qytetarit.

Brenda këtij identiteti, politikani mund të jetë pjesë e një qeverisje qendrore e vendore, dhe si i tillë ai mund të jetë përfaqësues i zgjedhur nga populli në degën legjislative apo/dhe ekzekutive. Në këto raste, politikanët e fitojnë këtë detyrë institucionale (qeverisëse) pas zgjedhjes së tyre.

Të tillë janë në nivelin vendor dhe anëtarët e këshillave të komunave e bashkive, apo drejtuesit ekzekutivë - kryetarët e këtyre njësive; ndërsa, në nivelin qendror, parlamenti (deputetët) dhe qeveria (kryeministri dhe ministrat).

Krahas tyre, duke lënë mënjanë degën juridike, janë dhe mjaft pozicione të tjera me emërim politik apo të miratuara në parlament (këshilla), përfshirë dhe veprimtarinë e stafeve (përgjithësisht neutrale) administrative publike, teknike e profesionale. Megjithatë, sa më e vogël është njësia qeverisëse aq më e madhe është puna e drejtpërdrejtë e politikanit (qeveritarit) dhe e kundërta...

Dallimi midis përfaqësuesit të popullit dhe politikanit (qeveritarit).
Siç u theksua më sipër, edhe pse ndonjëherë mund të pretendohet, p.sh., si e largët lidhja e drejtpërdrejtë e legjislatorit me politikën e ditës, në rrafshin politik mbeten po aq të rëndësishëm roli dhe sjellja e legjislatorëve në përgatitjen e ligjeve, diskutimin e aprovimin e buxhetit, miratimin e emërimeve të tjera, përfshirë dhe ato të rangut të lartë në sistemin e drejtësisë.

Gjithashtu, brenda kushtetutës, ligjit dhe protokollit, si pjesa legjislative, ashtu dhe dega ekzekutive, kryejnë edhe disa detyra të tjera, që konsiderohen thjesht ceremoniale!...

Edhe koha e shfrytëzuar nga politikani është e ndryshme, diku e plotë dhe diku e pjesshme, diku e ethshme, me sakrifica deri spartane; kurse diku parazitare, me teprime deri hedoniste.

Po ashtu, në varësi të detyrës, diku mund të ruhet puna ose veprimtaria e mëparshme para zgjedhjes apo e emërimit, kurse diku tjetër një punësim i dytë është i palejueshëm.

Në këtë optikë, mjaft i rëndësishëm, madje i domosdoshëm, është problemi i shmangies së konfliktit të interesit në veprimtarinë konkrete politike e publike.

Veçori të tjera, jo pak të rëndësishme, janë mundësia e qartësia e komunikimit, sinqeriteti e ndershmëria, kapaciteti i frymëzimit, inspirimit e motivimit, toleranca, elasticiteti e aftësia për kompromis e sjellje korrekte. Po aq të vlefshme janë orientimi i shpejtë, qetësia e rrezatimi energjetik.

Duke lënë mënjanë skemën autoritariste, ku demokracia "luhet" dhe "lyhet" thjesht si një fasadë bajate, në një demokraci të vërtetë (ku jo vetëm institucionet, por dhe vetë shoqëria është tërësisht demokratike) për politikanin është i vështirë "avancimi" pa ndonjë kontribut, sepse votuesit në kushte të tilla janë "bosët" e vërtetë të avancimit të tij (Por, edhe pa provuar "peshën" reale të këtyre bosëve disa nga politikanë tërhiqen, kurse të tjerë edhe nuk zgjidhen, duke shërbyer kështu vetëm për një kohë të shkurtër).

Fare ndryshe shfaqen këto situata kur sistemi është antidemokratik, qoftë dhe thjesht pseudo-demokratik. Në rastin e fundit, politikani pseudo-demokrat, populist e demagog, sidomos ai i "llojit" kryesor për të ruajtur pushtetin e tij, ose manipulon njerëzit, sidomos militantët, me "gojën", gënjeshtrat dhe premtimet false të tij; ose përgatit e falsifikon votën e anëtarësisë partiake apo atë qytetare, duke prekur e ndryshuar brendinë elektorale të kutive të votimit !..

Injoranca është forca e politikanit jo përfaqësues

Pra, shpesh, baza reale e fuqisë politike, sidomos asaj qeverisëse, është aftësia e "kapaciteti" i qeveritarëve për të mashtruar jo vetëm militantët partiakë (që duket si "detyrë" shumë më e thjeshtë!), por dhe qytetarët si votues.

Sidomos për të bindur këta të fundit për nevojën gati-gati absolute për t'u qeverisur vetëm nga politikanë të tillë. Jo rrallë, edhe duke u shitur si të dërguar nga qielli; se pa mendjen, planet, programet e vizionet e tyre shoqëria e shteti mund të gjenerojnë menjëherë në gjendje kaosi, në anarki, në një "luftë të gjithëve të gjithëve kundër të gjithëve".

Dhe e keqja më e madhe, është se me arrogancën e tyre abuzuese, rrezatojnë deri politikë mediokër duke fyer inteligjencën mesatare qytetare. Për më tepër, kur në këtë lloj politike injoranca ushqehet e kultivohet nga vetë injoranca...

Dhe, së fundi, politika, në shumicën e rasteve bën relativisht pak për jetën e qytetarit, për të garantuar apo mbrojtur të drejtat e tij. E njëjta gjë manifestohet qartë dhe në abuzimin e interesit publik.

Për më tepër, dhe, kur ai pretendohet të përfshihet në projekte të ndryshme, ata rezultojnë ose jo të lira apo me "çmime" tregu! Akoma më keq, kur kjo përfshirje, jo vetëm bëhet pa plan e projekt, por dhe shoqërohet me abuzime të mëdha administrative e financiare, me vajisje e mitmarrje politike!...

Dhe çudia apo "surpriza" më e madhe është kur konstatohet se sa pak bën qeveria për qytetarët. Përfshirë, dhe faktin që në një pjesë të madhe të këtij aktiviteti qeveritar afektohet qytetari në mënyrë negative (drejtpërsëdrejti apo tërthorazi).

Kjo bëhet krejtësisht evidente, në kushtet shqiptare, për të cilat janë ende të freskëta ngjarje të tilla si ato të Gërdecit, rëniet e dëmtimet aktuale, shpenzimet shtesë të pallogaritshme në autostradën e veri-lindjes, përmbytjet masive në rrethin e Shkodrës, etj.

Nisur nga "prodhime" të tilla politike qeverisëse, qytetari nuk ka nevojë për këtë lloj politikani, por ky i fundit ka nevojë për qytetarin. Madje, në thelbin e vet, këtë nevojë ai ia fsheh, me demagogji e populizëm, qytetarit votues, që ai të mos "zgjohet" plotësisht, pra dhe të kundërvihet!...

Këtu qëndron sot, veçanërisht për kushtet shqiptare, dallimi midis një politikani, që mendon e vepron vetëm për interesa të tij, me një përfaqësues të popullit. Madje, në morinë e individëve të përfshirë në politikë, prej tyre më shumë shfaqen si politikanë e qeveritarë të paaftë dhe të korruptuar se si përfaqësues realë të popullit.

Pra, ata shqetësohen më shumë për pushtet e karrierë, për interesa e fitime vetjake, dhe shumë më pak ose aspak për hallin dhe detyrimet publike ndaj qytetarit - votues. Prej tyre duhet shpëtuar!...

Sjellje politikani

Dy prindër ishin mjaft të shqetësuar për të ardhmen e djalit të pleqërisë. Ai, ndryshe nga dy fëmijët e tjerë, nuk po vendoste dot për karrierën e tij. Me këtë shqetësim, një ditë, të dy prindërit ndërmorën një test të thjeshtë për ta kuptuar deri diku "vokacionin" e tij.

Me pretendimin e një largimi njëditor nga shtëpia, ata vendosën, në tavolinën pranë derës së dhomës së djalit, një kartëmonedhë 100-euroshe, një bibël dhe një shishe uiski. Gjithçka, aty, mund të vëzhgohej nga bira e derës së jashtme.

Sipas tyre, "reagimi" i djalit ndaj këtyre objekteve, pra interesi i tij p.sh., për paratë, për biblën apo për uiskin do të nënkuptonte përkatësisht një të ardhme të mundshme të tij si biznesmen, si prift apo dhe ndonjë predispozitë hedonisti e pijaneci...

Nga bira e derës babai vuri re që djali, para se të hynte në dhomën e tij, mori kartëmonedhën, e pa nëse ishte e rregullt, dhe e futi në kuletë; mori biblën, e shfletoi dhe e futi në xhepin e xhaketës; pastaj kapi shishen e uiskit, e hapi atë dhe hodhi disa gllënka të mira, si për të shijuar e provuar kualitetin e tij.

Pastaj, ai u fut në dhomën e tij, duke i marrë me vete të tre "objektet e testit". Duke e ndjekur të gjithë këtë ngjarje, babai, pas çudisë së parë, i ra ballit dhe iu kthye të shoqes: "Ohu! Po shqetësohemi kot! Djali ynë do të bëhet politikan!"...