Sjellja jone është programuar nga ana sociale, nga kultura dhe biologjia e njeriut, nga zakoni i mesuar dhe nga gjeni i trashëguar, nga normat dhe rolet sociale si dhe nga instinktet dhe zakonet e transmetuara nga brezi në brez. Menyra me e mire për të mesuar normat e kultures sonë është, kur vëmë re dhe krahasojmë rregullat e kulturave të tjera. Por normat dhe rregullat e shoqërisë janë pranuar dhe imponohen nga shoqëria ngaqë individi e ka të nevojshme të lehtësojë komunikimin dhe marrëdhëniet me të tjeret. Normat janë të ndryshme në kultura të ndryshme. Ne shqiptaret kemi kulture mesdhetare. Ne shikohemi nga europianet si të ngrohte, joshës, joefektive dhe që vrasin kohen kot.
Kultura personale është zona e paprekshme, që krijojmë përreth vetes në komunikimin me të tjeret. Pranimi i sjelljes varet dhe nga fakti se ç’ndodh me modelin menjëherë pas sjelljes. P.sh., shikojmë që Zonja “X” fluturon shalqinjtë nga ballkoni. Në qoftë se ky veprim do perkrahet dhe nga i shoqi, atëherë dhe nga fëmijët që jetojnë me ata pritet i njëjti qëndrim. Komunitarizmi është një përpjekje për të afruar dhe sintetizuar të dyja aspektet, individualizmin dhe kolektivizmin, duke respektuar si të drejtat bazë të individit, ashtu edhe mirëqenien e familjes dhe komuniteti. Por Shqipëria është shumë larg…